یادداشتی از خواهر بسیجی : نغمه آرام

داوری حقوقی

داوری یا حکمیت از کهن ترین روش‌های حل و فصل اختلافات و دعاوی از جمله ساز و کارهایی است که می‌تواند ضمن تحمیل هزینه کمتر به اصحاب دعوا و به ثمر رسیدن دعاوی در مدت زمان بسیار کوتاه تر، اثرات مثبت بر سرنوشت مرافعات قضایی در کشور داشته واز حجم سنگین پرونده ها در مراجع قضایی و غیر قضایی به طرز قابل توجهی بکاهد

 

داوری

داوری یا حکمیت از کهن ترین روش‌های حل و فصل اختلافات و دعاوی از جمله ساز و کارهایی است که می‌تواند ضمن تحمیل هزینه کمتر به اصحاب دعوا و به ثمر رسیدن دعاوی در مدت زمان بسیار کوتاه تر، اثرات مثبت بر سرنوشت مرافعات قضایی در کشور داشته واز حجم سنگین پرونده ها در مراجع قضایی و غیر قضایی به طرز قابل توجهی بکاهد.

تفاوت های میانجیگری و داوری

همانطور که در بخش “محدودیت های قانونی در انتخاب داور یا هیات داوران” ذکر می شود محدودیت های نسبی و مطلقی برای انتخاب داور وجود دارد در صورتی که در مورد میانجیگری با چنین محدودیت هایی مواجه نبوده و از این لحاظ آزادی عمل بیشتری وجود دارد و همچنین در میانجیگری بر خلاف داوری در مورد برخی دعاوی کیفری،نکاح،طلاق و نسب نیز می توان به میانجی رجوع کرده و حل اختلاف نمود. یکی از مهمترین تفاوتهای میانجیگری و داوری در این است که در مورد داوری شخص داور یا هیات داوران نقش قاضی غیر موظف را ایفا کرده و در واقع به نوعی رای صادر می کند و رای داور ضمانت اجرای قانونی دارد در صورتی که شخص میانجی نقش قاضی غیر موظف نداشته و رای صادر نمی کند بلکه با برگزاری جلساتی بین اصحاب اختلاف یا نمایندگان آنها سعی در نزدیک کردن دیدگاه ها و نظرهای آنها داشته و در واقع بین طرفین پادرمیانی میکند و این طرفین اختلاف هستند در رفع شدن یا نشدن اختلاف از این طریق تصمیم نهایی را اتخاذ می نمایند

. تعریف داوری

داوری عبارت است از اینکه افراد جامعه، اختلافات بین خود را توسط یک یا چند نفر معتمد به انتخاب خود حل­ وفصل کنند. حال ممکن است، رسیدگی به اختلاف و صدور رای توسط فردی باشد که طرفین دعوی وی را با تراضی یکدیگر انتخاب کرده باشند. یا اینکه مراجع قضایی آن­ها را انتخاب کنند. به این ترتیب در داوری و حکمیت، طرفین دعوی دادگاه را از مداخله در دعوی خود خارج کرده اند. داوری به دو نوع اختیاری و اجباری تقسیم می­شود، در داوری اختیاری، داور با تراضی طرفین تعیین می­شود. در داوری اجباری، طرفین دعوی یا یکی از آنها بدون داشتن تمایلی در رجوع به داوری مطابق قانون مجبور به رجوع به داور در اختلاف فیمابین می باشد؛ مانند تعیین داور توسط زوجین برای طلاق.

محاسن داوری مزایای داوری :

۱-انتخاب داور توسط طرفین:نظام‌های قضایی به طرفین اختلاف اجازه نمی‌دهند که قاضی یا دادرس دادگاه را انتخاب کنند؛ در حالی ‌که داوری به طرفین اختیار می‌دهد که اشخاص مورد نظر و اعتماد خود را تنها به این شرط که مستقل باشند به ‌عنوان داور انتخاب کنند که این امر خود سبب ایجاد امنیت روانی و اعتماد آنان می‌شود. ۲-سرعت درحل وفصل :داوران باید در مدت معینی به مذاکرات و مشاوره خود خاتمه و به صدور رای مبادرت ورزند . ۳-عدم رعایت تشریفات قضائی :طبق ماده ۴۷۷ آيين دادرسي مدني، ملزم به رعایت تشریفات آیین دادرسی نیستند‌، در نتیجه با سرعت متناسب به موضوع رسیدگی می‌کنند. ۴- محرمانه بودن :محرمانه بودن از دیگر مزایای داوری است؛ برخلاف رسیدگی‌ های قضایی که اصولا علنی است، جلسات رسیدگی داوری علنی نیستند. مردم در حضورداور مورد وثوق و اعتماد خود راحت‌تر می‌توانند مطالب خود را بگویند بویژه اینکه مطالب در جایی به صورت رسمی ثبت و ضبط نمی‌شود و مانند دادگاه‌ها در صورت‌جلسه قید نمی‌شود.

انتخاب داور

در اموری که مربوط به حرف و مشاغل و صنوف خاص است اصحاب آن حرفه یا شغل در مورد آن بهتر از هر قاضی یا کارشناسی می‌توانند اظهارنظر کنند و انتخاب این افراد متخصص به‌عنوان داور موجب می‌شود که امر داوری بهتر، دقیق‌تر و سریع‌تر صورت گیرد.همچنین از حیث عمومی ارجاع دعاوی به داوری موجب کاهش تصدی‌گری دولت و هزینه‌های آن می‌شود. ضمن آنکه با‌توجه به حجم انبوه و روز‌افزون پرونده‌ها نزد مراجع قضایی باید اذعان کرد که ترویج داوری کمک شایانی به اجرای عدالت و جلب اعتماد مردم خواهد کرد. با وجود همه مزایایی که برای داوری می توان بر شمرد: متاسفانه این نهاد با اقبال زیادی مواجه نشده که به نظر می‌رسد به دلیل وجود یکسری مشکلات ووجودچالش هایی در این سیستم است که درذیل به مبحث آن اشاره میگردد.

چالش‌ها ی داوری نیز عبارتند از :

۱- مردم با مسائل حقوقی و حقوق خود و به طریق اولی با پدیده داوری آشنا نیستند. مردم ابتدا از طریق آموزش باید متوجه شوند که اولا می‌توانند از قالب داوری برای حل اختلافات‌شان ولو اختلافات بسیار بزرگ استفاده کنند، ثانیا بدانند که بعد از اینکه داور مرضی‌الطرفین را انتخاب کردند دیگر حق عزل آنها را نخواهند داشت و حکمی که این داوران صادر می‌کنند درست مثل حکم دادگاه قابل اجراست و ابطال آن هم جز در موارد کامل مشخص و محدود میسر نیست. ۲- نبود قوانین مناسب در داوری و عدم تحول لازم در قوانین. ۳- در ایران برخلاف کشورهای مدرن، موسسات حقوقی (دفاتر وکالت) و مؤسسات داوری جایگاه ویژه‌ای ندارند همچنین به جهت عدم فرهنگ‌سازی، همچنین عدم فعالیت اساتید و متخصصین معتمد داوری در ترکیب این مؤسسات، این مؤسسات نتوانسته‌اند نقش جدی در داوری داشته باشند

اهمیت داوری در کاهش پرونده‌های قضایی

نقش داوری در کاهش پرونده‌های قضایی: اکنون یکی از معضلات جدی قوه ‌قضاییه حجم بسیار بالای پرونده‌های جاری و از سوی دیگر تعداد بالای پرونده‌های ورودی به این قوه است که متاسفانه همچنان سیر صعودی دارد و روز به روز نیز بیشتر می‌شود. این وضع، علاوه بر تحمیل هزینه‌های زیاد و طولانی کردن روند رسیدگی، موجب کاهش دقت در رسیدگی و در نهایت نارضایتی مردم می‌شود. برای حل این مشکل باید از راهکار کارآمدی استفاده کرد که به نظر می‌رسد داوری می‌تواند را‌هکار بسیار مفیدی برای حل این معضل باشد چرا‌که داوری دارای مزایای ویژه‌ای‌است که می‌تواند باعث جلب مردم برای حل‌وفصل دعاوی خود به این شیوه شود و از مراجعه آنان به دادگاه‌ها جلوگیری کند.

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.